دیدنی های کرمان
جشن سده
جشن سده از آیین های زایش و رویش است . سده به معنای اتش کشنده و اتش بلند است و بنام روز دهم بهمن (در گاه شمار زرتشتیان 16 بهمن برابر است با روز مهر از ماه بهمن ) میباشد.
در میان عشایر بافت و سیرجان سده سوزی بنام سده سوزی چوپانی خوانده میشود.در این مراسم در خود اتشکده موبد موبدان سرودهای زرتشت را میخواند واز مردم با روغن جوش و اش برنج و خوراکیهای دیگر پذیریی میشود.سپس موبدان به سمت جایگاه اتش زدن بوته ها می روند و چوب و بوته های عظیمی که روی هم انباشته شده اند در چشم بهم زدنی اتش میگیرند و به انسان یاداوری میکنند ,که ای چوب سخت و سرد در تو حقیقتی روشن وگرم هست که اگر خاکستر را رها کردی میتوانی بسوی خداوند پر رستگاری بگشایی.
بدرود
کرمان
کرمان یا کرمان شاه -بنامهای گواشیر ژرمانیان که عربها بجا ی ژ ک گذاشتندد. ,کارمانیان, کرمانیا , کریمیان ,کارمان و بوتیا میگنتند .کرمان از دو کلمه کار +مان (تلاش +,محل کار و مکان )یعنی محل کار درست شده است.
این شهر در قدیم به شهر شش دروازه هم مشهور بوده.کوروش کبیر در539 ق از میلاد پس از فتح بابل نبونید پادشاه انجا را به کرمان تبعید کرد.داریوش بزرگ برای ساخت تخت جمشید از چوب یاک کرمان استفاده کرد.
در دوره اشکانی کرمان ناشناخته بود و فقط از دو حاکم مقتدر کرمان بنامهای بلاش و هفت واد نام برده شده است.درسال 208میلادی کرمان به تصرف اردشیر ساسانی در امد و از این تاریخ به بعد به اردشیر گواشیر و بردسیر نامیده شد.
تورانشاه پسر قاورد بیگ مجموعه ای که پدرش قاورد بیگ در کرمان گذاشته بودشامل مسجد بازار آب انبار دارلحکومه -شفاخانه- وغیره به پایان اورد که از این مجموعه فقط مسجد ملک در محله عادل شاه باقی مانده و از اثار دیگر او میل نادری در جاده زاهدان میباشد.
در سال 714 امیر مبارزالدین موسس سلسله ال مظفر کرمان را تصرف کرد.مسجد جامع در سال 741 و مسجد پا منار در سال 792 بوسیله معمار حاج محمد یزدی ساخته شد و همچنین از اثار این دوره به منبر سنگی و میر زبیر در سیرجان میتوان اشاره کرد.
سلاطین صفوی از سال 915 کرمان را متصرف شدند.1005 گنجعلی خان حاکم شد تا 1035 . اواخر حکومت صفویه محمود افغان طی دو حمله کرمان را متصرف شد.
نادر شاه افشار در سفر دوم خود به سال 1159 بر خاندان قلی بیگ خشم گرفت وانها را به طور فجیع به قتل رساند و اخرین بازمانده صفویه را برانداخت.
حکومت زندیه از سال1163تا سال 1209طول کشید و 15 حاکم بر کرمان حکومت کردند که اخرین انها لطفعلی خان زند بود.
دروازه های شهر کرمان
1-دروازه رق اباد یا ریگ اباد در جنوب شهر کرمان.
2-دروازه مسجد نزدیک مسجد جامع.
3-دروازه ناصری که بدستور شاهر خ تیمور در قرن هشتم تعمیر و مرمت شد.
4-دروازه گبرا در طرف شمال شهر خیابان ابوحامد امروزی .
5-دروازه سلطانی در حد شمال ارگ دولتی کوچه دبیرستان بهمنیار.
6-دروازه باغ نظر
موقعیت جغرافیایی کرمان
طول جغرافیای53 درجه تا 59 درجه و 29 دقیقه شرقی
عرض جغرافیایی25درجه و55دقیقه تا 32درجه شمالی
مساحت استان کرمان180726کیلزمتر مربع
تعداد شهرها23شهرستان
جمعیت استان2938988نفر طبق اخرین سرشماری کشور
جمعیت شهرستان کرمان722484نفر
جمعیت شهر کرمان195603نفر
فاصله تا تهران1038کیلومتر
شهرستان کرمان با وسعت 44کیلومتر مربع244درصد استان میباشد
اقلیم کرمان
1-نیمه استوایی شامل جیرفت وکهنوج
2-معتدل وسرد سیریشامل نواحی کوهستانی
3-کویری شامل حاشیه بم وشهداد
ویژگیهای که کرمان را منحصر بفرد میکند
1- 11.5درصداز خاک کشور و بزرگترین استان کشور ایران میباشد.
2-کرمان خواستگاه راه ابریشم و خواستگاه پیدایش آتش میباشد.
3-جشن سده -باغ شاهزده ماهان وارگ بم وروستای میمند ثبت جهانی میباشند
4-کرمان را دارالعمان میگفتند زیرا که از همه ادیان و فرقه ها در ان بوده و در کنار هم زند گی میکردند.در چهار راه کاظمی کنیسه یهودیان مسجد مسلمانان و کلیسای مسیحیان در کنار هم میباشد.
5-کرمان پایتخت عرفان و فرقه شاه نعمت اله و حبیب اله پسر شاه نعمت اله میباشد و صوفیان ارادت خاصی به انها دارند.ماهان را در دوره ای لنگر مینامیدند و در دوره ال مظفر به خانقاه لنگر میگفتند.ضمنا تفکر شیخیه اول بار در کرمان شکل گرفت.
6-تنها مسجد دنیا که درب به محراب است مسجد جامع کرمان یا همان مسجد مظفری میباشد که هفتصد سال قبل ساخته شد.
7-کوچکترین مسجد شخصی ایران مسجد گنجعلی خان میباشد.
8- طولانی ترین بازار ایران بازار کرمان میباشد ولی از نظر تراکم بازارهای تبریز و زنجان بزرگترین میباشند .
9-بیشترین موزه های ازنظر تعداد و تنوع در بین شهرهای ایران در کرمان میباشند و کرمان بنام شهر موزه ها مشهور میباشد.
10-کرمان مشهور به شهر حما م ها میباشد زیراکه بیشترین حمام ها را در بین شهرهای ایران داشته ا ست ان هم بدلیل وجود اقلیت های دینی فراوان در کرمان که هر اقلیتی از حمام خودش استفاده میکرده حدود 50 حمام داشته که هم اکنون 10 حمام باقی مانده که چهار تای ان هنوز استفاده میشوند.
11-بزرگترین بنای خشتی جهان ارگ بم میباشد که بیش از 2000 سال قدمت دارد و تاریخ ان تا 5000سال عقب تر هم رفته است.
12-گرمترین نقطه کره زمین در منطقه گندم بریان کلوتهای شهداد میباشد که از سال2003 تا کنون رکورد دار بوده و تا دمای 70.7 د رجه را برای ان ثبت کرده اند.
13-گودترین نقط داخلی ایران در کلوتهای شهداد با ارتفاع 56متر از سطح دریا میباشد.البته این ارتفاع با جی پی اس دستی 110تا 115 متر از سطح دریا میباشد.
14-مرتفع ترین دشت ایران دشت ساردواییه جیرفت با ارتفاع از سطح دریا میباشد.
15-مرتفع ترین روستای ایران روستای اوردیکان راین در ارتفاع کوه هزار کرمان میباشد.
16- قدیمیترین روستای دستکند ایران روستای میمند شهربابک میباشد که خانه های انها در دل کوه حفر شده است و هنوز 26 خانواده در این روستا زندگی میکنند.
17-استان کرمان اگر چه در حاشیه کویر واقع شده ولی با داشتن 12 قله بالای 4000متر و 83قله بالای 3000متر و واقع شدن چهارمین و پنجمین قله بلند کشور در این استان عنوان بهشت کوهها را بخود اختصاص داده است.در ضمن کوهای بلند جوپار شهرت الپ ایران را دارند بدلیل اینکه کوهنوردان ایرانی قبل از صعود به اورست تمرینات خود را در این کوهها میگذرانند.
18-بلندترین دهانه غار ایران غار ایوب در شهربابک میباشد.
19-بزرگترین خانه شخصی وخشتی جهان با مساحت متر مربع خانه حاج اقا علی در رفسنجان میباشد.
20-گنبد جبلیه یا گنبد سنگی ایران با تاریخ 2000ساله خود هنوز پا برجاست . اکنون بعنوان موزه سنگ از ان استفاده میشود.
21-کرمان عنوان بهشت معادن لقب دارد زیرا که بیشترین معادن گرانقیمت و با ارزش در این استان میباشد
.-25-22درصد از باغات ایران در این استان وجود دارد.
23-قدیمیترین درفش جهان با قدمت 6000 ساله در شهداد کرمان یافت شد که در نوع خود زیباست .
24- گویند در کرمان چهار طلا وجود دارد طلای زرد طلای سبز (پسته)طلایسیاه(زغال سنگ) طلای قرمز(مس).
ارگ راین
شهرتاریخی وخوش اب و هوای راین در مختصات جغرافیاییبهطول57.4408 وعرض 29.5957 درجه در جنوب شهر کرمان و115کیلومتری شمال جیرفت قرار دارد این شهر بر دامنه هزار با ارتفاع 4501 متر مرتفع ترین کوه جنوب ایران ودر ارتفاعات مرک.ی ایران میباشد ارتفاع ان از سطح دریا2201 متر میباشد و از مناطق سردسیر استان کرمان محسوب میشود.
ارگ راین این ارگ تاریخی بزرگترین بنای خشتی جها ن بعدد از ارگ بم با مسا حت چهل هزار متر مربع و زیربنای بیست و دو هزار متر مربع نشسته بر تارک تاریخ میراث ارزشمند وثروت فرهنگی تاریخی که میزبان هزاران گردشگر داخلی و خارجی است .
این ارگ در جنوب غربی شهر کنونی راین و بر بلندی تپه ای قرار گرفته است. این بنا ی خشتی تا حدودی شبیه به ارگ تاریخی بم میباشد .پلان قلعه تقریبا مربع شکل با چندین برج در اطراف مزین شده است ودور تا دور قلعه را حصاری در بر گرفته که ارتفاع آن بیش از 10 متر است . تنها ورودی قلعه از جبهع شرقب است که با سردر بزرگ و با شکوه به محوطه داخلی راه دارد .این قلعه تا 150سال پیش قابل سکونت بوده و مرمت آن از سال 74 شروع و قسمتهای بازار ،حاکم نشین ،چهار انبار ،آتشکده (زورخانه )و خانه عیانیمباشر بازسای شده اند.قلعه راین یکی از مهمترین آثاری است که میتواند بر تاریخ کهن این خطه گواهی دهد و بر سند موجوددیت راین قبل از اسلام مهر تا یید بزند.این قلعه مدرک گویایی است له گفته میشود قدمت وسابقع این دیار را به دوره ساسانیان میرساند . قلعه های با سابقه بیشتر و قدمت بیشتر در این محل وجود داشته ،که بر اثر حوادث طبیعی از بین رفته اند ، در زمان یزد گرد سوم ،اعراب به فرماندهی مجاشع بن مسعود سلمی هنگام فتح ایالت کرمان نتوانستند به قلعه راین که دژمستحکمی بود وارد شوند . در قرن ششم هجری قمری ،جنگ شاه با ملک ارسلان در نزدیکی همین قلعه بوقوع پیوست که راینی ها از قلعه خخارج شدند و به نفع ملک ارسلان جنگ را به پایان رساندند
راین با قدمت و تمدن کهن بواسطه قرار گرفتن در بزرگراه غرب به شرق و راه کران به جیرفت و بندر عباس موقعیتی مناسب داشته و یکی از مراکز دادوستد کالا و همچنین بافت پارچه های با ارزش بوده است که حتی به دور ترین مناطق مانند مصر صادر میشده است .این منطقه در گذشته یکی از مراکز ساخت صنایع دفاعی مانند شمشیر و تفنگ بوده است .
این منطقه با داشتن بنای تاریخی ارگ مناظر طبیعی ابشار ،چنارهای هزارساله سرو چهارصد ساله دهانه های اتشفشاننی،چشمه های اب معدنی و مرقد سه امامزاده از مناطق سیاحتی و زیارتی استان کرمان محسوب میشود.
قسمتهای مختلف ارگ راین
1-برج جنوب شرقی ،2-برج شرقی 3-برج شرقی دوم 4-برج شمال شرقی 5-برج دیدبانی بین کوه عسکروییه،جلگه بالا وراه برج جنوب شرقی حاکم نشین 14-برج دروازه حاکم نشین 15-برج شمال شرقی حاکم نشین 16- برج مادر که با تمام برجها ارتباط داشته .اطلااعات را جذب میکرده و به قلعه حکومتی می فرستاده.17-قلعه حکومتیدارای راهرو سرپوشیده بوده و بوسیله چهار سویی به چهار منزل مشابه یکدیگر راه دارند واز منزل حاکم به وسیله راه پله به پشت بام و از پشت بام به راه خروجی راه دارد.18-ساختمان اعیانی .19-چهار انبار ساختمان چند منظوره ای بوده که بعدا به عنوان مسجد استفاده شد.20- آتشکده موقت 21-آتشکده داعمی 22-بازار دادوستد کالا 23-ساختمان قرنطینه 24-منز نماینده حاکم 25-سرباز خانه 26- محل زندگی نزدیکان حکومتی ،آشپزها وکارگران مورد اعتماد27-ساختمان مهترها 28-محل کسب آهنگوان ،نجاران ،سفیدگران دوطبقه بوده طبقه بالا برای زندگی و طبقه پاین محل کسب بوده29-محل زندگی کشاورزان 30-نانوایی 31-محل پیله وران 32-میدان سخنرانی 33-چاه اب 34-دالان سرپوشیده 35-مکتب خانه 36- بارانداز
حمام گنجعلیخان
گنجعلیخان حاکم کرمان دردوران صفویه (1005تا1034)بوده است حو.ه حکومتی گنجعلیخان از مرز فارس تاسرحد قندهار بوده و تمام کرمان وقئنات سیستان وبلوچستان را در بر میگرفت گنجعلیخان در کرمان و حوزه تحت حکومت خود اقدام به ایجاد بناهای عمومی و عام المنفعه زیادی نمود که از جمله انها در کرمان مجموعه گنجعلیخان شامل میدان ،مسجد ،کاروانسرا میباشد .به دلیل موقعیت خاص این مجموعه بعدها بخصوص در دوران قاجاریه مجموعه های دیگری نیز از جمله مجموعه وکیل ، مجموعه حاج آقاعلی و مجموعه ابراهیم خان در کنار این بنا ساخته شد .دوره رونق ساخت حمام مربوط به عصر صفویه است . این حمام در ضلع جنوبی میدان گنجعلی خان و در مسیر اصلی بازار قرار گرفته وبه دستور گننجعلی خان و به دست توانای استاد سلطان محمد یزدی که از ماندگارترین چهرهای معماری دوران صفویه است ساختته شده .حمام گنجعلی خان اوج هنر و شاهکار معماران دوران صفویه بشمار میرود که در آن هممه اصول و قواعد معماری وهنر از جمله مقرنس کاری کاربندی قرینه سازی کاشیکاری گچبری نقاشی و تزئینات سنگ بکار رفته است .
مصالحه بکار گرفته شده در این بنا شامل :آجر سنگ کاشی ملات ساروج وگچ میباشد .نقشه معمار فضای حمام بگونه ایست که به بهترین وجهی انتظارات رابراورده کند قرار گرفتن بنا در کنار دیگر بناهای عمومی وبافت شهر منبع ونحوی تامین اب و دفع فاظلاب به مسائل مربوط به تنظیم دما ورطوبت از دیگر عواملی بوده که در نقشه معماری و جزئیات ساخت حمام موثر بوده است .
حمام از قسمتهای مختافی چون سردر ورودی رختکن و گرمخانه تشکیل شده است سر در ورودی حمام با نقاشیهای بسیار زیبا یی از گل و گیاه توسط هنرمند ان مشهور دوران صفویه نقاشی شده و بوسیله رنگهای گیاهی رنگ امیزی شده است .
همچنین کتیبه شغری به خط نستعلیق بر سنگی مرمر حجاری نشان شده که مصراع آخر آن سال اتمام بنا را با تبدیل به حروف ابجد نشان میدهد .بعدها در دوران قاجاریه میرزا شکراللله نقاشیهای از انسان و حیوانات به ین نقشها افزون گردیده است .
رختکن حمام به شش غرفه تقسیم شده که هر غرفه مخصوص یک طبقه از اجتماع بوده است .رختکن شامل غرفه های روحانیون خوانین کارگران بازرگانان کشاورزان و پیشه وران بوده است .دراین غرفه ها علاوه بر رختکن فضای کافی جهت نشستن و صرف چای و یا قلیان پس ازاستحمام وجود دا شته است وراه غرفه ها با کاشی تزیین شده است.در کف رختکن در داخل هر یک از غرفه ها نیزفوااره هاو حوضچه هایی وجود دارد که علاوه بر زیبایی نور عبوری از سقف رختکن وهر کدام از غرفه ها پس از انعکاس در اب حوض باعث روشنایی بیشتر فضا میشده است .سقف بلندرختکن نیز با مقرنس کاری های بسیار زیبایی تزیین شده است.گرمخانه محل اصلی استحمام بوده است که از قسمت های حاکم نشین خزینه نظافتخانه و چاله حوض یا حوض گود تشکیل شده است.
چاله حوض مشتمل بر یک حوض آب با طاقی شبیه خیمه با سازه کاربندی است و هشت ستون حمام بر زیبایی آن افزوده است .آب حمام بوسیله قنات شهر آباد که در 30کیلومتری کرمان قرار گرفته تامین میشده است.سیستم کانال کشی آب وفواره ها بر اصول مهندسی چنان دقیق حساب شده که در حوضچه های حما م آبفشانی میکندو از عجایب معماری حمام بشمار میرود سنگ های یک پارچه از مرمر سرخ رنگ به ضخامت 10 سانتی متر معروف به سنگ زمان در قسمت شرق و غرب گرمخانه قرار گرفته ,این سنگ بگونه ای شفاف بوده که نور را به داخل حمام منتقل میکرده بطوری که افراد داخل حمام از روی این سنگ میتوانستند موقعیت زمانی را از داخل حمام تشخیص دهند.
خزینه محل گرم شدن اب حمام بوده و در کف خزینه دو دیگ مسی قرارداشته که که حرارت تولید شده بوسیله تون یا گلخن را به داخل خزینه انتقال میداده است و گرمای اضافی ایجاد شده پس از عبور از کانالهای مارپیچ مانند کف حمام از طریق دودکشهای ایجاد شده در دیواره های حمام به خارج از حمام و فضای پشت بام منتقل می شده است و بدین طریق علاوه بر گرم شدن کف حمام سبب گر م شدن دیواره ها هم میشده .
این حمام تا سال 1316ه ش مورد استفاده قرارمیگرفته و در سال 1350پس از مرمت و بازسازی به موزه مردم شناسی تبدیل شدمجسمه ها توسط اساتید دانشکده هنر و دانشگاه تهران (استاد میر بابایی ونشان تانیک)ساخته شد ودر قسمت های حمام قرار داده شد و در کنار این مجسمه ها وسایلی که در حمام بکار میرود قرار گرفته تا بدین وسیله صحنه های از استحمام به شیوه سنتی را به معرض نمایش گذاشته شود.